Szczegóły atrakcji turystycznej
Kategoria: Dziedzictwo kulturowe

Kolonia robotnicza “Karola” w Rydułtowach


Rydułtowy są jednym z wielu miast górnośląskich, których historia w ostatnich 200 latach związana była nierozerwalnie z wydobyciem węgla kamiennego. W mieście do dziś działa KWK „Rydułtowy”, w jego krajobrazie wciąż są obecne zabytkowe zabudowania kopalniane, z budynkiem wagi na czele. Do mniej znanych obiektów należą pozostałości po robotniczej kolonii „Karola” – obecnie to kilka charakterystycznych, ceglanych familoków, z którymi sąsiadują niewielkie budynki gospodarcze.

O mieście

Rydułtowy są ponad 20-tysięcznym miastem, położonym na południu województwa śląskiego - pomiędzy Rybnikiem, Wodzisławiem Śląskim i Raciborzem. Mimo, że osada powstała już w XIII stuleciu, jej dynamiczny rozwój datuje się od końca wieku XVIII, kiedy rozpoczęto tutaj eksploatację złóż węgla kamiennego. Podwaliny pod rydułtowskie górnictwo położył na przełomie XVIII i XIX wieku Fryderyk von Sack, właściciel tutejszego majątku ziemskiego, który uruchomił pierwszą kopalnię, znaną pod nazwą „Charlotte”. W krótkim czasie na polach Rydułtów i okolicznych wiosek wyrosły szyby wydobywcze, odwadniające i wentylacyjne, a mieszkańcy, zamiast uprawiać ziemię jak dotychczas, coraz częściej znajdowali zatrudnienie pod ziemią. Rydułtowska „Charlotta” pod tą nazwą funkcjonowała aż do 1945 roku. Później nadano jej miano „Rydułtowy” i tak pozostało do dziś.

Kolonia robotnicza

W XIX wieku w Rydułtowach, oprócz zabudowań stricte kopalnianych, wyrosły również jakże charakterystyczne dla wielu górniczych miast, wielorodzinne domy mieszkalne - słynne familoki. Pracodawcy stawiali je, aby przyciągnąć do pracy w kopalni robotników z odległych rejonów Śląska. Pierwsze familoki w Rydułtowach zostały zbudowane prawdopodobnie już przed 1865 rokiem. Do naszych czasów zachowała się we fragmentach kolonia robotnicza „Karol” lub „Karola”, popularnie nazywana „Karlikiem”. Kilka piętrowych familoków z cegły stoi pomiędzy ulicami Bema i Strzelców Bytomskich, na północ od centrum miasta. Kolonia powstała na początku ubiegłego stulecia, na terenach kopalnianych, pomiędzy dwoma szybami wentylacyjnymi, które miejscowi nazywali „Karlik” (właściwie „Karol”) i „Zitszacht” (czyli „Suedschacht”). Pierwotnie osiedle było podzielone na dwie części, północną i południową, a każda liczyła po 10 familoków. Pojedynczy zaś budynek dzielono na cztery mieszkania złożone z sieni, kuchni, sypialni i komórki z piwnicą; rodziny miały też do dyspozycji chlewiki. Dawniej górniczym rodzinom życie ułatwiały także takie obiekty, jak sklep z magazynem, przedszkole czy „piekarniki”.

Lokalizacja
osiedle Osiedle Karola
44-280 Rydułtowy
Rydułtowy
Region Rybnicko-Raciborski
w mieście
Informacje ogólne
: osiedla robotnicze
Ceny i udogodnienia
: wstęp wolny
Dostępność
: cały rok

Nie jesteś zalogowany. Aby skorzystać z planera podróży musisz się zalogować.

Przejdź do strony logowania.

Atrakcje
Trasy
Galerie
Pliki dźwiękowe
1004
/Media/Default\.MainStorage/Poi/o2yiasnm.jiq\1004.mp3

W pobliżu
Rydułtowy
Początki wzniesienia pierwszego kościoła św. Jerzego w Rydułtowach nie są wyjaśnione dokładnie. Wiadomo jednak, że dzisiejsza świątynia jest już czwartą z kolei na tym miejscu, a tutejsza parafia istnieje co najmniej od 1501 r. Duża, neogotycka budowla obecnego kościoła pochodzi z końca XIX w. Osobliwością jest znajdujący się obok krzyż pokutny o dwóch ramionach poprzecznych, będący jedynym tego rodzaju obiektem na terenie Polski.
Pszów
Kalwaria Pszowska to znajdujący się w niedalekiej odległości od centrum Pszowa zespół kościoła oraz czternastu neobarokowych kaplic, w których poprzez kompozycje rzeźbiarskie przedstawione zostały poszczególne stacje Drogi Krzyżowej. Kalwaria Pszowska leży w malowniczym, pagórkowatym terenie sprzyjającym atmosferze wyciszenia i modlitwy. Wraz z pobliskim sanktuarium w Pszowie jest to jedno z popularnych na Śląsku miejsc pielgrzymkowych.
Czernica
Jak na niewielką miejscowość, Czernica koło Rydułtów jest wyjątkowo zasobna w interesujące, często zabytkowe, obiekty. Warto tutaj zobaczyć budynek dawnej karczmy, która pełniła też przez jakiś czas rolę świątyni(!) oraz tunel kolejowy z połowy XIX wieku. Ale szczególnej uwagi wart jest neogotycki pałac, wybudowany przez rodzinę Rothów w latach 1880-1885, ładnie odrestaurowany i mieszczący instytucje użyteczności publicznej. Trzeba też pamiętać, że w Czernicy urodził się wybitny polski kompozytor, Henryk Mikołaj Górecki.
Rydułtowy
Rydułtowy to miasto i gmina w powiecie wodzisławskim. Miejscowość, posiadająca długą historię i wzmiankowana już w XIII w., stanowi obecnie znany ośrodek wydobycia węgla kamiennego. W wyniku lat działania kopalni powstała tu wielka hałda odpadów pokopalnianych. Należy ona do największych tego rodzaju obiektów w Europie, a współcześnie - nazwana pieszczotliwie „Szarlotą” - stanowi rozpoznawalny symbol miasta.
Pszów
Kopalnia Anna, sięgająca swymi początkami pierwszej połowy XIX w., działała do roku 2012, kiedy to (w dniu 11 kwietnia) wyjechała na powierzchnię ostatnia tona węgla. Obok zabudowy samej kopalni, z szybami oraz innymi budynkami, zachowało się także osiedle robotnicze, wznoszone w latach 1905-25. Zbudowano wówczas kilkadziesiąt domów robotniczych, a także obiekty urzędnicze, dom towarowy, kasyno oraz inne zabudowania.
zobacz więcej
Szlak Kulinarny Śląskie Smaki
Wodzisław Śląski
Restauracja serwująca tradycyjne dania śląskie, ale nie tylko.
Rybnik
Obiekt, dysponujący eleganckim i przestronnym wnętrzem z letnim patio, położony jest w uroczym miejscu nad Zalewem Rybni... więcej>>
Pawłowice
Restauracja na ziemi Śląskiej przy drodze krajowej nr 81 na trasie Wisła-Katowice w bezpośrednim sąsiedztwie stacji pali... więcej>>
Ornontowice
Cukiernia z tradycjami sięgającymi początku lat 90.
Noclegi
Biskupice
Oferta gospodarstwa "Stajnia Biały Borek" jest bardzo bogata. Można tu przenocować (40 miejsc) oraz smacznie zjeść. Stylowa gospoda z drewnianych bali połączona jest z XIX-wieczną, zabytkową chatą. Niezwykle urokliwy jest też Kamienny Domek – apartament do wynajęcia dla kilku osób. W Stajni hoduje się zawsze kilka koni „pod siodło” - rekreacyjnych półkrwi oraz hucułów. Istnieje więc możliwość skorzystania z nauki jazdy konnej (dzieci i dorośli), jazdy na lonży (długiej linie), po padoku (wybiegu) czy przejażdżki w terenie. Wszystko pod kierunkiem wykwalifikowanych instruktorów.
zobacz więcej
Gastronomia
Biskupice
Stajnia „Biały Borek” w Biskupicach to wyjątkowo „klimatyczne” gospodarstwo agroturystyczne, u podnóża rezerwatu przyrody „Sokole Góry”. Oferuje gościom usługi związane z jeździectwem oraz zaplecze noclegowe i gastronomiczne. Jest przy tym afiliowanym przy PTTK Ośrodkiem Górskiej Turystyki Konnej (co gwarantuje odpowiedni poziom świadczonych usług) oraz znajduje się na Transjurajskim Szlaku Konnym. Słynne są już organizowane w „Białym Borku” imprezy kulturalne i spotkania z artystami.
Pstrągarnia w Złotym Potoku jest najstarszym tego typu gospodarstwem hodowlanym na terenie Europy kontynentalnej. Stawy na rzeczce Wiercicy (Jura Krakowsko-Częstochowska) zbudował hrabia Edward Raczyński, właściciel złotopotockiego majątku ziemskiego. Urządzenie stawów zlecił najlepszemu ówczesnemu specjaliście - inżynierowi Michałowi Girdwoyniowi. Pierwsze stawy zarybiono w 1881 roku pstrągami sprowadzonymi z Kalifornii w Stanach Zjednoczonych.
zobacz więcej