Trzy browary, setki lat historii - poznaj browarnicze dziedzictwo Śląskiego.

Województwo śląskie to region z wielowiekową tradycją piwowarską, w którym historia warzenia piwa splata się z dziejami Habsburgów, książęcych rodów i rozwojem przemysłu. Tyskie Browary Książęce, Arcyksiążęcy Browar w Żywcu i Cieszyński Browar Zamkowy to trzy wyjątkowe miejsca, gdzie można poznać tę historię, zobaczyć zabytkowe zabudowania i zajrzeć za kulisy tradycyjnego warzenia piwa. Odwiedź śląskie browary i przekonaj się, że ich smak to nie tylko piwo, ale również fascynująca opowieść o ludziach, miejscach i tradycjach, które przez stulecia kształtowały region.

1. Tyskie Browary Książęce

O OBIEKCIE

Tyskie Browary Książęce to miejsce, w którym prawie 400 lat historii piwowarstwa spotyka się ze współczesnością. Piwo warzy się tutaj nieprzerwanie od 1629 roku, dzięki czemu browar należy do grona najstarszych działających browarów w Polsce. Dzisiejszy kompleks łączy zabytkową architekturę z funkcjonującym, nowoczesnym browarem. Szczególny rozwój zakładu rozpoczął się w XIX wieku za czasów księcia Jana Henryka XI Hochberga, który stworzył z browaru jeden z najnowocześniejszych zakładów piwowarskich w ówczesnej Europie. To właśnie wtedy wprowadzono nowoczesne rozwiązania technologiczne, m.in. produkcję piwa dolnej fermentacji, rozbudowano zaplecze browaru oraz uruchomiono maszynę parową. Historia browaru jest ściśle związana z historią Tychów i całego regionu. Przez teren zakładu do dziś przebiega dawna ulica Mikołowska, a w XIX wieku powstało połączenie kolejowe łączące browar z dworcem w Tychach. Dziś Tyskie Browary Książęce można nie tylko zwiedzać, ale również poznawać ich historię, odkrywać tajniki piwowarstwa i degustować świeże piwo. Na terenie kompleksu działa Centrum Wycieczkowe, muzeum, Pub pod Browarem oraz sklep z pamiątkami i gadżetami marki Tyskie.

RYS HISTORYCZNY

Historia Tyskich Browarów Książęcych sięga 1629 roku, kiedy po raz pierwszy pojawiają się informacje o warzeniu piwa w Tychach. Za rozkwit browaru odpowiada przede wszystkim ród Promnitzów, a później książę Jan Henryk XI Hochberg, który w XIX wieku zdecydował się na jego szeroko zakrojoną modernizację. W latach 60. XIX wieku rozpoczęła się budowa nowoczesnego kompleksu browarnianego. Powstały m.in. warzelnia, chłodnia, słodownia, młyn do słodu, suszarnia oraz jedna z pierwszych przemysłowych lodowni w Europie. Browar wyposażono również w maszynę parową. Ważną postacią w historii zakładu był Julius Müller - mistrz piwowarski, a później pierwszy dyrektor browaru. To właśnie dzięki jego doświadczeniu w Tychach zaczęto stosować metodę produkcji piwa z wykorzystaniem drożdży dolnej fermentacji. Nowa technologia pozwoliła znacząco zwiększyć produkcję i przyczyniła się do dalszego rozwoju browaru. Na początku XX wieku Tyskie Browary Książęce należały do największych browarów w Europie. W 1902 roku przy browarze powstała kaplica ewangelicka, w której obecnie mieści się muzealna część kompleksu. Po II wojnie światowej browar został upaństwowiony. W kolejnych dekadach produkcja systematycznie rosła, a w 1973 roku po raz pierwszy przekroczyła milion hektolitrów. Browar przez stulecia pozostawał ważnym elementem życia Tychów. Zapewniał mieszkańcom miejsca pracy i wpływał na rozwój infrastruktury miasta. Do dziś historyczna część zakładu pozostaje pod opieką konserwatorską, a obok niej funkcjonują nowoczesne obiekty produkcyjne i logistyczne. W 2004 roku otwarto muzeum poświęcone historii Tyskich Browarów Książęcych. Od tego czasu obiekt stał się jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Tychów i miejscem, w którym historię browaru można poznawać w bezpośrednim kontakcie z jego zabytkową przestrzenią.

ZWIEDZANIE

Wizyta w Tyskich Browarach Książęcych to okazja, aby zajrzeć za kulisy jednego z najstarszych browarów w Polsce. W ramach oferty można zwiedzić muzealną ekspozycję, poznać historię browaru i marki Tyskie, a także zobaczyć, jak wygląda współczesna produkcja piwa. Zwiedzanie browaru obejmuje m.in. warzelnię, fermentację oraz rozlewnię. Dla osób, które chcą poznać browar dokładniej, dostępne jest również rozszerzone zwiedzanie. Miłośnicy piwa mogą natomiast skorzystać z dodatkowych atrakcji, takich jak Tyska Szkoła Degustacji czy degustacje połączone z foodpairingiem. Na zakończenie wizyty warto zajrzeć do Pubu pod Browarem, mieszczącego się w zabytkowych piwnicach browaru. To miejsce, w którym można spróbować świeżego piwa Tyskie Gronie i skorzystać z oferty gastronomicznej.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Zakaz palenia: Tak
WC: Tak
Przedział wiekowy: zwiedzanie browaru - 18+; muzeum dostępne również dla osób małoletnich pod opieką opiekuna
Czas zwiedzania: muzeum ok. 45 min; zwiedzanie browaru do 60 min; zwiedzanie browaru i rozlewni do 90 min
Języki: polski, angielski, niemiecki, gwara śląska
Zwierzęta: Nie
Parking: Tak
Gastronomia: Pub pod Browarem
Sklep: Tak - pamiątki i gadżety marki Tyskie
Możliwość noclegu: Nie
Rezerwacja: wymagana przy zwiedzaniu browaru, nr tel. 724 144 511, e-mail: wycieczki@browarytyskie.pl
Godziny otwarcia Centrum Wycieczkowego: wtorek-niedziela, 12:00 - 20:00
Godziny otwarcia Pubu pod Browarem: wtorek-czwartek oraz niedziela 12:00 - 22:00; piątek-sobota 12:00 – 24:00

2. Arcyksiążęcy Browar w Żywcu

Arcyksiążęcy Browar w Żywcu został założony w 1856 roku przez arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga i szybko stał się jednym z najnowocześniejszych browarów w ówczesnej Galicji. Przełomowe znaczenie miało zastosowanie technologii dolnej fermentacji, która w połowie XIX wieku była nowoczesnym rozwiązaniem i pozwoliła stworzyć browar o przemysłowej skali produkcji. Przez 93 lata zakład pozostawał własnością Habsburgów żywieckich, a szczególnie ważną postacią w jego historii był Karol Stefan Habsburg, który zarządzał browarem przez 38 lat. Szczególnie ciekawa jest historia symbolu marki Żywiec – słynnej „Tańczącej Pary”, której wizerunek został zarejestrowany jako znak towarowy w 1959 roku i stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego piwowarstwa. W zabytkowych piwnicach leżakowych działającego browaru mieści się Muzeum Browaru Żywiec, prezentujące historię zakładu oraz marki w nowoczesnej, interaktywnej formie. Zwiedzanie muzeum pozwala poznać zarówno historię samego browaru, jak i wielowiekowe tradycje piwowarskie Żywiecczyzny, które sięgają początków osadnictwa w regionie. Co ciekawe, wybór lokalizacji browaru nie był przypadkowy – przed rozpoczęciem budowy sprowadzono specjalistów, którzy analizowali m.in. dostęp do dobrej jakości wody, surowców oraz możliwości transportowych. W żywieckim browarze od 1881 roku warzono również charakterystycznego ciemnego Portera, którego receptura – według materiałów muzeum – przetrwała w niemal niezmienionej formie i nadal jest wykorzystywana. Wizyta w Muzeum Browaru Żywiec to zatem nie tylko okazja do poznania historii popularnej marki, ale również fascynująca lekcja o Habsburgach, rozwoju przemysłu i przemianach gospodarczych Żywiecczyzny. To obowiązkowy punkt dla osób odwiedzających Żywiec, szczególnie jeśli chcą połączyć zwiedzanie miasta z poznaniem jednego z najbardziej charakterystycznych elementów jego przemysłowego dziedzictwa.

3. Cieszyński Browar Zamkowy

Cieszyński Browar Zamkowy jest jednym z najstarszych browarów w Polsce, a jego współczesna historia sięga 1846 roku. Browar powstał z inicjatywy arcyksięcia Karola Ludwika Habsburga na terenie Wzgórza Zamkowego, a jego zabudowania rozwijały się aż do I wojny światowej. Charakterystyczną cechą kompleksu są podziemne leżakownie i korytarze wkomponowane w stok wzgórza, w tym specjalna piwnica, w której niegdyś przechowywano lód wykorzystywany podczas produkcji piwa. Wyjątkowość miejsca polega również na tym, że piwo nadal warzone jest tutaj z wykorzystaniem tradycyjnej metody dolnej fermentacji w otwartych kadziach. W procesie produkcji wykorzystywane są także historyczne urządzenia, m.in. korytko Granta oraz młynek do słodu ciemnego, dzięki czemu część dawnego wyposażenia nadal pozostaje elementem żywego procesu produkcyjnego. Browar przetrwał burzliwe dzieje XX wieku – po upadku Austro-Węgier został w 1920 roku upaństwowiony, a podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu nie przerwał działalności. Dziś obiekt można traktować jako swoiste „żywe muzeum piwowarstwa”, ponieważ oprócz produkcji funkcjonuje tu wystawa poświęcona historii browaru i piwowarstwu Śląska Cieszyńskiego. Zwiedzający mają możliwość zobaczenia autentycznych pomieszczeń produkcyjnych, historycznych maszyn i narzędzi oraz poznania tradycyjnego procesu warzenia piwa. Wizyta jest tym ciekawsza, że browar znajduje się w samym sercu Cieszyna, w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowego Wzgórza Zamkowego, dzięki czemu można połączyć zwiedzanie browaru ze spacerem po jednym z najważniejszych zespołów historycznych miasta.